ΛΥΧΝΟΣΤΑΤΗΣ, ΕΝΑ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ-ΟΤΑΝ ΧΩΡΙΣ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΘΑΥΜΑΤΑ

Μεσημέρι, κοντεύει 12, επίσκεψη στον ΛΥΧΝΟΣΤΑΤΗ, το Μουσείο της ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΑΝΤΙΝΑΔΑΣ. Πριν πολλά χρόνια είχαμε ξεναγηθεί  από τον δημιουργό του, διακεκριμένο οφθαλμίατρο κ. Γιώργο Μαρκάκη, αλλά παρά τις πολλές ευκαιρίες δεν ξαναβρεθήκαμε στους φιλόξενους και σημαντικούς χώρους του. Φταίει βέβαια η απόσταση αλλά πιο πολύ ευθύνεται η ραθυμία και η ευκολία της αποφυγής απασχολήσεων που δεν ταιριάζουν απολύτως με την θεωρούμενη ευχάριστη κάλυψη του ελεύθερου χρόνου μας. Όταν πλησιάζαμε το Λιμάνι της Χερσονήσου, ολιγομελείς συνήθως, οικογενειακές συντροφιές, προτιμούσαμε (επιλέγαμε ) ταβερνεία λαϊκά βέβαια (δεν υπάρχουν κι αλλά).

 

Είσοδος, γραφική χωρίς ιδιαιτερότητες-εν τούτοις χαριτωμένη – δίπλα σε καθυστερημένο μοντερνισμό

Ο «Λυχνοστάτης» ξεχάστηκε σιγά σιγά τοποθετήθηκε στις τουριστικές λεγόμενες επιχειρήσεις και απομακρυνθήκαμε  οριστικά. Η επιστροφή οφείλεται στην επίσκεψη στον νέο Μαρκάκη, τον Γιάννη για ανεξάρτητους με το Μουσείο λόγους.  Ο νεαρός σπουδαστής της Νομικής  (που ξέραμε) ώριμος άνδρας σήμερα, είναι ο υπεύθυνος του Μουσείου και μας υποδέχθηκε εγκάρδια και μας καθοδήγησε για την επίσκεψη,που γίνεται με εύκολο σύγχρονο και αποτελεσματικό τρόπο (χαρτες και audio-guide).(1)  Οι ευχάριστες εκπλήξεις ήταν πολλές. Τα κτίρια είχαν όλα ολοκληρωθεί, οι ελεύθεροι χώροι διαμορφωθεί και εξοπλισθεί (επιπλωθεί). Οι συλλογές είχαν πολλαπλασιασθεί και συμπληρωθεί ένα γνωστό μουσείο ανοίγονταν στην περίεργεια μας διαφορετικό απ´ότι ξέραμε. Σαν να είχε ολοκληρωθεί ένα πλήρες σχέδιο, από έναν πολυσύνθετο νου, που διέθετε γνώσεις εκτεταμένες σε πολλούς τομείς αλλά και μεγάλη αισθητική καλλίεργεια και εικαστικές δυνατότητες.

 

Ο σχεδιαστής (αρχιτέκτων)δεν φοβήθηκε το ύψος-το δεύτερο επίπεδο υψώθηκε προσεκτικά και διασκεδάστηκε από καμπύλες και λευκες ταινίες, σαν να επιχειρήθηκε ένα στοίχημα και κερδίθηκε.

 

 

Ο σεβαστος γιατρός που γνώριζα καλά ( Γιώργος Μαρκάκης) που ήξερα ότι είχε ευρεία παιδεία και λογοτεχνικές ικανότητες, επιχείρησε μιαν πάρα παλύ εκτεταμένη εργασία , οργάνωσε σχεδίασε, κατασκεύασε , εξόπλισε ένα σύγχρονο μουσείο και συγκεντρωσε τον άπειρο πλούτο  (ας μην μετράμε με τον χρυσό και τον άργυρο) των πολυποίκιλων συλλογών του. Ενώ οι συγκέντρωση υλικών κάθε  είδους είναι μάλλον συνήθης, η παρουσίασή τους απαιτούσε σ´αυτήν την  περίπτωση, αρχιτεκτονική μιας κλίμακας (που πλησιάζει την πολεοδομία) και δυσκολεύει  επαγγελματίες με προσόντα και πείρα. Πως τα κατάφερε λοιπόν εκλεκτός γιατρός; Το  ευγενικό όραμα η σύστηματική εργασία το μεράκι, οι γνώσεις και το ταλέντο, ίσως είναι το πολύπτυχο που απαιτείται για την επιτυχία ενός εκτεταμένου και απαιτητικού προγράμματος.

 

Οι πέτρες έμειναν στον άνεμο, μα δεν έπεσαν- δέθηκαν με λίγο κονίαμα και ασβέστη και κρατήθηκαν καλά…

 

 

Ο γνωστός  επιστήμων, όταν εκτίμησε ότι ολοκλήρωσε τη σοβαρή και υπερυπεύθυνη δουλειά του, μετά τα βιβλία και τα γραπτά του ελεύθερου χρόνου του-αφιερώθηκε σ΄ένα μεγαλόπνοο σχέδιο – όραμα, που που χρόνια πολλά, ψηφίδα – ψηφίδα διαμορφωνόταν (και κατέτρωγε ίσως) το μυαλό του. Τα λαογραφικά ή σχετικά με τη ζωή στην ύπαιθρο μουσεία, φυτρώνουν χωρίς καμιά πρόβλεψη ή προγραμματισμό σε κάθε οικισμό της χώρας. Μικρά και χωρίς πόρους, λειτουργούν περιστασιακά και τα πιο αξιόλογα από αυτά, στηριζόμενα στην ευαισθησία και τον πατριωτισμό των  ιδρυτών τους. Ο  ΛΥΧΝΟΣΤΑΤΗΣ δεν έχει καμιά σχέση μ´αυτά. Είναι ένα ανοικτό (ολοχρονίς) μουσείο, καλά οργανωμένο, που θα το ζήλευαν πολλά ανάλογα της χώρας μας – που η δημοσιουπαλληλική νοοτροπία (και γραφειοκρατία) κλείνει συλλογές και χώρους,χωρίς να νοιάζεται για τις πνευματικές (και οικονομικές) επιπτώσεις.  Θα έπρεπε να κάνουμε  πλήρη περιγραφή μιας διαδρομής στον ΛΥΧΝΟΣΤΑΤΗ, μα δεν μπορεί να υποκαταστήσει την επίσκεψη, που συνιστούμε θερμά και ανεπιφύλακτα. Οι παρατηρήσεις είναι γενικές και σχετίζονται με ότι μένει συνήθως, μετά από πνευματικά ή καλλιτεχνικά θέαματα που παρακολουθούμε. Η πέτρα και η μαντινάδα, χαρακτηρίζουν το μουσείο και εύστοχα το παρατήρησε, ο σοφός δάσκαλος (Μ.Παρλαμάς). H πέτρα (με την προσθήκη ελάχιστου κονίαματος) δημιουργεί  σχεδόν τα πάντα στο μουσείο, τοίχους, δάπεδα, δρόμους, πλατείες, αντικείμενα κλπ.

 

Το ζώο που εξαφανίσθηκε από τα χωριά μας, σε ένα ύφασμα, σχεδιασμένο με πολύχρωμες κλωστές, σηκώνει χαρούμενο το φορτίο του

 

Η μαντινάδα περιγράφει εκθέματα αλλά και τρόπους κατασκευών, εργασίας και ζωής. ´Οταν δεν περιγράφει απηχεί τα αισθηματά μας (αντιδράσεις) σ´ότι βλέπουμε, αγγίζουμε , ακούμε, μυριζόμαστε. Το περιβάλλον φυσικό και τεχνητό ,με το σύνολο σχεδόν των όντων που το κατοικούν, του πρόσφατου παρελθόντος μας, (και των δραστηριοτήτων) εικονογραφείται στις εκθέσεις του ΛΥΧΝΟΣΤΑΤΗ . Κοντολογίς, το μουσείο που δημιούργησε ο Γιώργος Μαρκάκης και διευθύνει σήμερα ο Γιάννης Μαρκάκης (προσέφερε πολλά στον εκσυγχρονισμό της λειτουργίας) είναι ένα συνολικό, ολοκληρωμένο δημιούργημα, που προήλθε από τον στοχασμό και το όνειρο.

Ο γιατρός το παρέδωσε στην επόμενη γενιά (με το γιο του) αφού το ολοκλήρωσε στις βασικές του γραμμές. Αν και η σημερινή μορφή και λειτουργία, σχετίζεται μετον Γιάννη Μ., το κείμενο αυτό είναι αφιερωμένο στο δημιουργό της εγκατάστασης αυτής τον γνωστό οφθαλμίατρο. Είναι βέβαια το παρελθόν που φέρνει τον γιατρό και τον ποιητή Αναγνωστάκη σε εκδηλώση στο Ηράκλειο, τότε με σεμνότητα ο πρώτος παρουσίασε τον δεύτερο και δεν ήξερα τις καλλιτεχνικές του ιδιότητες. Είναι που αργήσαμε να καταλάβουμε τι ήταν το εγχείρημα του ΛΥΧΝΟΣΤΑΤΗ ,μείναμε αδιάφοροι στην πρώτη επίσκεψη μας

Το αλώνι, από σκωπτική μαντινάδα του Δερμιτζογιάννη, η βροντόλυρα ακούγεται και τα βήματα των χορευτών…
Είναι γιατί είναι το πρώτο πλήρες σύνθετο πνευματικό ίδρυμα,που προγραμματίζεται,σχεδιάζεται, κατασκευάζεται (με την αρχιτεκτονική και εργολαβική σημασια), εξοπλίζεται και πλουτίζεται με συλλογές αλλα και χρηματοδοτείται  από έναν μόνον άνθρωπο (δεν γνωρίζουμε άλλο).
Οι μεγαλοπλούσιοι κάνουν περισσότερα και μεγαλύτερα έργα, μα κι αν χρηματοδοτούν με άνεση, δεν μπορούν να υλοποιήσουν χωρίς ειδικούς και εμπειρογνώμονες, δεν ιδρώνουν και φυσικά δεν έχουν (κατά κανόνα) καλλιτεχνικό ταλέντο ούτε λογοτεχνικά  ενδιαφέροντα . Ο Γ. Μαρκάκης ήξερε και έμαθε, μελέτησε και ζωγράφησε, με χώμα πέτρα, ξύλο και τσιμέντο, μιαν εξαιρετική ιδέα και νομίζω ότι είχε άριστα αποτελέσματα.
Το εκκλησάκι, από λεύκωμα του Αιγαίου-«ο ψαλμός ακούγεται νυκτικός κάτασαρκα» έγραψε κάποιος
Ο ΛΥΧΝΟΣΤΑΤΗΣ είναι κυρίως αρχιτεκτονική σύλληψη ,μα προϋποθέτει ευρεία γνώση πολλών περιοχών της επιστήμης και της τέχνης,έναν σοφό και πολυτάλαντο εγκέφαλο. Θα χρειαζόταν ανάλυση εκτεταμένη, μα ξεπερνάει τους στόχους αυτού του κειμένου, που γράφτηκε για να τιμήσει  έναν ακούραστο εργάτης του πολιτισμού μας, αλλά για να προτείνει (συστήσει) σ όλους τους κρητικούς (φιλότεχνους και μη) να επισκεφτούν (αυτό σημαίνει και ενίσχυση) το υποδειγματικό μουσείο που ονομάζεται ΛΥΧΝΟΣΤΑΤΗΣ. Άλλοι θα θυμηθούν, άλλοι θα μάθουν μα όλοι θα περάσουν μερικές ώρες ευχάριστες, σ΄ ένα μάθημα υψηλής αισθητικής.
Σεπτέμβριος Παρασκευή 7, 2012
Εσωτερικό λαϊκού σπιτιού-χρώματα κι αρώματα μιας παράδοσης που αμύνεται σ ένα μοντερνισμό που δεν φαίνεται να φέρνει πρόοδο.
 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
(1) Ακουστική ξενάγηση

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s